فاطمه حائری شیرازی، مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه درمشهد، با اشاره به وضعیت زنان مسلمان در کشورهای منطقه و ضرورت حمایت از حقوق آنان اظهار داشت: فهم دقیق فلسفه حجاب و تبیین نسبت آن با کرامت، هویت و حضور اجتماعی زنان، از ضرورت‌های امروز جامعه اسلامی است؛ زیرا حجاب نه‌تنها مانع فعالیت‌های فرهنگی، تربیتی، اجتماعی و ورزشی زنان نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز حضور مؤثرتر آنان در عرصه‌های مختلف باشد.
وی با اشاره به محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان محجبه در برخی کشورهای مسلمان افزود: در جمهوری آذربایجان، با وجود اینکه بیش از ۹۰ درصد جمعیت این کشور مسلمان و دارای گرایش شیعی هستند، محدودیت‌هایی در زمینه پوشش اسلامی و ادامه تحصیل زنان محجبه اعمال می‌شود. پیش از آن نیز نمونه‌هایی از چنین رویکردی در ترکیه مشاهده شده است؛ این وضعیت نشان می‌دهد دولت‌هایی که به الگوهای سکولار گرایش پیدا می‌کنند، تلاش دارند دین را به عرصه فردی محدود کنند و از بروز و ظهور آن در محیط‌های اجتماعی جلوگیری کنند.
حائری شیرازی ادامه داد: این رویکرد در ابتدا بیشتر متوجه عرصه سیاسی و مدیریت کلان کشورها بود، اما به‌تدریج دامنه آن به حوزه‌های اجتماعی و حتی پوشش زنان نیز گسترش پیدا کرد؛ در واقع، برخی دولت‌ها برای هماهنگ‌سازی تصویری که از جامعه خود در عرصه بین‌المللی ارائه می‌دهند، تلاش می‌کنند سبک زندگی موردنظر الگوهای غربی را مبنا قرار دهند.
حجاب؛ انتخابی برای حفظ کرامت و حضور مؤثر اجتماعی زنان
مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور با اشاره به تناقض میان ادعای آزادی انتخاب و محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان محجبه تصریح کرد: در حالی که برخی کشورهای غربی در محصولات فرهنگی و انیمیشن‌های خود، زنان محجبه را به رسمیت شناخته و حضور آنان را به‌عنوان بخشی از تنوع اجتماعی پذیرفته‌اند، جای تعجب دارد که در برخی کشورهای مسلمان، زنان برای حفظ پوشش اسلامی با محدودیت مواجه می‌شوند.
وی خاطرنشان کرد: اگر حق انتخاب پوشش به‌عنوان یکی از حقوق طبیعی افراد مورد تأکید قرار می‌گیرد، این حق باید برای زنانی که می‌خواهند حجاب خود را حفظ کنند نیز به رسمیت شناخته شود؛ باید پرسید چه نگرانی‌ای از گسترش این انتخاب در جوامع مسلمان وجود دارد که زمینه محدودیت آن فراهم می‌شود؟
فرزند مرحوم آیت الله حائری شیرازی(ره) با بیان اینکه حجاب می‌تواند در کنار حفظ کرامت زن، زمینه‌ساز فعالیت گسترده او در عرصه‌های مختلف باشد، گفت: هر اندازه بانوان ایرانی توانمند، اثرگذار و کنشگر با پوشش اسلامی در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی حضور پیدا کنند و فرصت معرفی آنان در مجامع بین‌المللی فراهم شود، کلیشه‌های نادرست درباره حجاب نیز بیشتر شکسته خواهد شد.
وی با اشاره به حضور بانوان مسلمان محجبه در رقابت‌های ورزشی بین‌المللی افزود: موفقیت بانوان محجبه در عرصه‌هایی مانند المپیک نشان می‌دهد که حفظ پوشش اسلامی با پیشرفت، توانمندی و حضور حرفه‌ای زنان منافاتی ندارد. ازاین‌رو، معرفی الگوهای موفق زن مسلمان به جهان، یکی از راهکارهای مؤثر برای اصلاح نگرش‌ها درباره حجاب است.
این فعال فرهنگی با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی هجمه علیه حجاب اظهار داشت: باید توجه داشت که برخی جریان‌ها به دلیل آگاهی از نقش حجاب در حفظ حریم و کرامت زن، درصدد تضعیف این مؤلفه هستند؛زیرا مصونیت اجتماعی زنان می‌تواند با برخی منافع مبتنی بر آسیب‌های اجتماعی در تعارض قرار گیرد. بنابراین، نمی‌توان از برنامه‌ریزی‌های فرهنگی برای تضعیف حجاب در جوامع مسلمان به‌سادگی عبور کرد.
وی تأکید کرد: ایران به‌عنوان جامعه‌ای اثرگذار در جهان اسلام، باید الگوهای موفق خود را در زمینه دینداری و دین‌مداری به سایر کشورها معرفی کند و با حمایت متعادل و هدفمند از بانوان توانمند، تصویر واقعی زن مسلمان را در عرصه بین‌المللی به نمایش بگذارد.
فضای مجازی؛ فرصتی برای حمایت فرامرزی از بانوان محجبه
حائری شیرازی در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره رسالت بانوان حوزوی و دانشگاهی ایران در حمایت از زنان محجبه جمهوری آذربایجان اظهار داشت: تحولات ارتباطی و گسترش فضای مجازی، بسیاری از مرزهای ارتباطی را از میان برداشته و این امکان را فراهم کرده است که افراد از کشورهای مختلف، ارتباط مستمر و مؤثری با یکدیگر داشته باشند.
وی افزود: بانوان متفکر و کنشگر ایرانی، اعم از حوزوی و دانشگاهی، ابتدا باید با شناخت دقیق مسائل و دغدغه‌های زنان مسلمان در کشورهای مختلف، به‌ویژه جمهوری آذربایجان، به درک مشترکی از این مسائل برسند و سپس برای حمایت فرهنگی و رسانه‌ای از آنان برنامه‌ریزی کنند.
مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور با پیشنهاد برگزاری نشست‌ها، دوره‌های آموزشی و برنامه‌های گفت‌وگومحور در بستر فضای مجازی بیان کرد: برگزاری نشست‌های آنلاین و پخش زنده با محوریت مسائل و مطالبات بانوان محجبه، می‌تواند زمینه ارتباط مستقیم و مستمر میان زنان مسلمان ایرانی و بانوان کشورهای دیگر را فراهم کند و نشان دهد که جامعه زنان مسلمان ایران نسبت به وضعیت هم‌کیشان خود بی‌تفاوت نیست.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت بانوان مسلط به زبان‌های مختلف گفت: کنشگران ایرانی می‌توانند با فعالان حقوقی و اجتماعی در سایر کشورها وارد گفت‌وگو شوند و با ایجاد پویش‌های مشترک، محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان محجبه را به چالش بکشند؛ در این مسیر باید از ظرفیت حقوق بین‌الملل و مبانی آزادی بیان و انتخاب پوشش نیز برای طرح مطالبات این بانوان استفاده کرد.
حائری شیرازی ادامه داد: اگر در موضوع حجاب، برخی جریان‌ها با استناد به آزادی‌های فردی، جمهوری اسلامی ایران را مورد انتقاد قرار می‌دهند، باید همین مبانی حقوقی در بررسی محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان محجبه در سایر کشورها نیز مورد توجه قرار گیرد و این تناقض در محافل علمی، حقوقی و رسانه‌ای به بحث گذاشته شود.
وی با اشاره به ضرورت گفت‌وگو با گروه‌های مختلف اجتماعی اظهار داشت: برگزاری نشست‌های تخصصی در فضای مجازی با حضور جوانان، نوجوانان، استادان دانشگاه و کنشگران اجتماعی می‌تواند موضوع حقوق زنان مسلمان و آزادی انتخاب پوشش را به یکی از مباحث جدی در افکار عمومی جهان تبدیل کند و زمینه مطالبه‌گری مؤثر برای احقاق حقوق بانوان محجبه را فراهم آورد.
تبیین صحیح فلسفه حجاب، مقدم بر مطالبه اجرای آن است
فرزند مرحوم آیت الله حائری شیرازی(ره) در پاسخ به پرسشی درباره راهکارهای هم‌افزایی بانوان حوزوی و دانشگاهی برای تبیین جایگاه حجاب اسلامی گفت: مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی همواره بر این نکته تأکید داشتند که در دین اسلام، امر به معروف مطرح است و باید زمینه‌ای فراهم شود که واجبات الهی به معروف و مطلوب اجتماعی تبدیل شوند؛ زیرا تا زمانی که یک واجب به‌درستی تبیین نشود و در جامعه به‌عنوان امری ارزشمند و پذیرفته‌شده شناخته نشود، نمی‌توان انتظار داشت که به‌صورت مؤثر ترویج شود.
وی با اشاره به دیدگاه مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی درباره ضرورت پرهیز از سخت‌گیری‌های غیرضروری در موضوع حجاب افزود: ایشان معتقد بودند نباید حدود حجاب را فراتر از آنچه اسلام تعیین کرده، توسعه داد؛ زیرا سخت و پیچیده کردن این موضوع می‌تواند زمینه فاصله گرفتن جامعه از فلسفه اصلی حجاب را فراهم کند و در ادامه، مخالفان حجاب نیز از همین برداشت نادرست برای معرفی آن به‌عنوان عامل محدودکننده زنان بهره ببرند.
حائری شیرازی با تأکید بر ضرورت تبیین دقیق حدود و فلسفه پوشش اسلامی تصریح کرد: حجاب باید به‌گونه‌ای معرفی شود که ضمن حفظ حریم و کرامت زن، امکان ارتباط اجتماعی سالم را فراهم کند؛هدف آن است که در ارتباط با نامحرم، شخصیت، اندیشه، عقلانیت و توانمندی زن مورد توجه قرار گیرد، نه جلوه‌های ظاهری و جسمانی او.
وی با انتقاد از رواج معیارهای ظاهری در ارزش‌گذاری اجتماعی زنان اظهار داشت: یکی از مسائل مهم فرهنگی، شیوه‌ای است که از دوران کودکی برای معرفی و ارزش‌گذاری دختران به کار می‌بریم. وقتی نخستین توصیف ما از یک دختربچه، زیبایی ظاهری اوست، به‌صورت ناخودآگاه این پیام را منتقل می‌کنیم که ارزشمندی با زیبایی ظاهری سنجیده می‌شود؛ درحالی‌که باید از همان ابتدا، عقلانیت، فهم، توانایی و ویژگی‌های شخصیتی دختران مورد توجه قرار گیرد.
خانواده‌ها در اصلاح معیارهای زیبایی و تقویت هویت زنانه نقش‌آفرین هستند
این فعال فرهنگی با اشاره به گسترش الگوهای یکسان‌سازی چهره و ظاهر در میان زنان و دختران گفت: امروز شاهد نوعی رقابت در تقلید از الگوهای ظاهری مشابه هستیم؛ به‌گونه‌ای که برخی بانوان برای رسیدن به یک قالب مشخص از زیبایی، به تغییرات و تزریق‌های متعدد روی می‌آورند. این در حالی است که چنین معیارهایی لزوماً با زیبایی واقعی تناسب ندارند، اما به‌دلیل تکرار و تبدیل شدن به کلیشه‌های ذهنی، بر معیارهای ارزش‌گذاری افراد تأثیر می‌گذارند.
وی افزود: خانواده‌ها و بانوان فرهیخته باید از گرفتار شدن در این چرخه پرهیز کنند و با اصلاح شیوه‌های تربیتی و گفتاری خود، ارزش‌های انسانی و شخصیتی را جایگزین معیارهای صرفاً ظاهری کنند.
حائری شیرازی با اشاره به خاطره‌ای از مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی بیان کرد: زمانی که دخترم حدود یک سال و نیم داشت، ایشان برای ابراز محبت به او از تعبیر دختر عاقل استفاده کردند، نه دختر زیبا؛ زیرا معتقد بودند باید ویژگی‌هایی مانند عقلانیت، فهم و سخن گفتن به‌موقع در شخصیت کودک مورد توجه و تشویق قرار گیرد.
وی ادامه داد: اکنون که دخترم ۱۳ سال دارد، مشاهده همان فیلم و شنیدن آن توصیف، در شکل‌گیری خودباوری او مؤثر بوده است؛ به‌گونه‌ای که خود را انسانی عاقل، فهمیده و برخوردار از قدرت تشخیص می‌داند. این نمونه نشان می‌دهد خانواده‌ها با انتخاب واژه‌ها و شیوه‌های درست تشویق، تا چه اندازه می‌توانند در شکل‌گیری هویت و خودباوری دختران نقش داشته باشند.
شناخت جایگاه زن در منظومه معرفتی اسلام، مبنای کنشگری اجتماعی است
مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور با تأکید بر ضرورت شناخت جایگاه زن در منظومه معرفتی اسلام گفت: پیش از هرگونه فعالیت فرهنگی و اجتماعی، بانوان باید خود به درک درستی از هویت، کرامت و جایگاه زن در نگاه اسلام برسند و به این باور دست پیدا کنند که زن در اندیشه اسلامی از منزلتی ممتاز برخوردار است.
وی با اشاره به جایگاه حضرت زهرا(س) در حدیث شریف کساء اظهار داشت: در این حدیث، معرفی و محوریت اعضای خانواده با نام حضرت زهرا(س) صورت می‌گیرد؛ موضوعی که نشان‌دهنده جایگاه ویژه زن در منظومه معرفتی اسلام است؛ این نگاه به معنای برتری‌جویی زن بر مرد یا شکل‌گیری رویکرد زن‌سالارانه نیست، بلکه بیانگر نگاه متعادل اسلام به هویت زن و مرد و نقش مکمل آنان در خانواده و جامعه است.
حائری شیرازی افزود: در این نگاه، زن می‌تواند عامل قوام خانواده و زمینه‌ساز رشد و بروز توانمندی‌های اعضای آن باشد و در عین حال، در عرصه‌های اجتماعی نیز حضوری فعال و اثرگذار داشته باشد.
وی با اشاره به نگاه امام خمینی(ره) به حضور اجتماعی بانوان در جریان انقلاب اسلامی گفت: در روزهای مبارزه علیه رژیم پهلوی، هنگامی که برخی افراد به‌دلیل ملاحظات امنیتی تصمیم گرفتند حضور بانوان در اجتماعات کاهش پیدا کند، امام خمینی(ره) با این رویکرد مخالفت کردند و بر نقش تعیین‌کننده زنان در پیشبرد نهضت تأکید داشتند.
این فعال فرهنگی ادامه داد: در دوران دفاع مقدس نیز حضور بانوان در پشتیبانی از جبهه‌ها، از جمله تهیه غذا، شست‌وشوی لباس رزمندگان و سازمان‌دهی کمک‌های مردمی، نقش مهمی در تقویت روحیه و توان عملیاتی جبهه‌ها داشت؛ این فعالیت‌ها نشان می‌دهد نقش زنان صرفاً به حضور مستقیم در میدان محدود نمی‌شود، بلکه اقدامات پشتیبانی و فرهنگی آنان نیز در موفقیت حرکت‌های اجتماعی و تاریخی تأثیرگذار است.
تجربه‌های تاریخی زنان مسلمان باید متناسب با نیازهای نسل جدید بازخوانی شود
حائری شیرازی در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت هم‌افزایی علمی و فرهنگی بانوان طلبه و دانشگاهی اظهار داشت: همان‌گونه که امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) بر شناخت زمانه تأکید دارند، نخستین گام برای فعالیت مؤثر فرهنگی، خروج از چارچوب‌های ذهنی محدود و شناخت دقیق تحولات جهان و مسائل نسل جدید است.
وی افزود: ادبیاتی که در دهه‌های گذشته برای اقناع نسل جوان درباره مسائل اعتقادی و فرهنگی به کار گرفته می‌شد، لزوماً پاسخگوی نیازها و پرسش‌های نسل امروز نیست؛ زیرا شبهات و چالش‌های اعتقادی با سرعت و از مسیرهای مختلف رسانه‌ای و فرهنگی در جامعه مطرح می‌شوند. بنابراین، کسانی که در جایگاه راهبری فرهنگی قرار دارند، باید پیش از ورود به عرصه تبیین، خود از شناخت و تسلط کافی بر موضوع برخوردار باشند.
مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور با تأکید بر ضرورت تسلط هم‌زمان بر مبانی دینی و زبان علمی و دانشگاهی گفت: بانوان حوزوی و دانشگاهی باید با تعامل و هم‌فکری، به فهم مشترکی از مسائل دست پیدا کنند؛ برای این منظور، لازم است بانوان دانشگاهی با ابعاد فقهی موضوعات آشنا شوند و بانوان حوزوی نیز بتوانند مسائل را با زبان علمی و متناسب با اقتضائات روز تبیین کنند.
وی برگزاری کارگاه‌ها، کارگروه‌های تخصصی، نشست‌های دانشگاهی و گفت‌وگوهای مردمی را از جمله راهکارهای تحقق این هم‌افزایی دانست و بیان کرد: این برنامه‌ها باید به‌صورت تعاملی و با مشارکت مستقیم جوانان و نوجوانان برگزار شود تا امکان طرح پرسش‌ها و بررسی شبهات از ابعاد مختلف فراهم شود.
حائری شیرازی با اشاره به اجتماعات مردمی در میدان‌ها و فضاهای عمومی اظهار داشت: این اجتماعات نیز می‌توانند به بستری برای شکل‌گیری گفت‌وگوهای فرهنگی و معرفتی تبدیل شوند؛ حضور استادان و افراد مسلط به مبانی دینی در کنار جوانان و نوجوانان و برگزاری میزهای گفت‌وگو، فرصت مناسبی برای تبیین مسائل و پاسخ‌گویی به پرسش‌های نسل جدید فراهم می‌کند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی انقلاب اسلامی در معرفی الگوهای زن مسلمان گفت: در تاریخ معاصر، بانوانی داشته‌ایم که با حفظ هویت و پوشش اسلامی، در عرصه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی و حتی نظامی نقش‌آفرینی کرده‌اند و بازخوانی این تجربه‌ها می‌تواند در الگوسازی برای نسل امروز مؤثر باشد.
حضور اجتماعی بانوان با حفظ هویت اسلامی، الگویی برای نسل امروز است
حائری شیرازی با اشاره به نقش مرضیه دباغ در مبارزات انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: در یکی از روایت‌های مربوط به زندگی ایشان، زمانی که درباره مسئولیت مادری و حضور در عرصه مبارزه و حمایت از ملت مظلوم فلسطین از امام خمینی(ره) کسب تکلیف کردند، امام بر ضرورت ایفای مسئولیت اجتماعی و حمایت از ملت مظلوم تأکید کردند و نسبت به تأمین و جبران خلأ حضور مادر در خانواده نیز اطمینان خاطر دادند.
وی افزود: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز خانم مرضیه دباغ در عرصه‌های مختلف مسئولیت پذیرفت و به‌عنوان یکی از فرماندهان زن در سپاه همدان فعالیت کرد؛ همچنین در هیئت همراه آیت‌الله جوادی آملی برای ابلاغ پیام امام خمینی(ره) به میخائیل گورباچف حضور داشت. این نمونه‌ها نشان می‌دهد زنان مسلمان می‌توانند با حفظ هویت دینی و حجاب اسلامی، در عرصه‌های مهم اجتماعی، سیاسی و مدیریتی نقش‌آفرینی کنند.
مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور در پایان تأکید کرد: حجاب نه‌تنها مانع فعالیت اجتماعی زنان نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان عاملی برای حفظ کرامت و تقویت هویت آنان در عرصه‌های مختلف عمل کند؛ بنابراین، باید با بازخوانی الگوهای موفق تاریخی و معرفی نمونه‌های معاصر، زمینه باورپذیری این حقیقت را در جامعه فراهم کنیم و با هم‌افزایی بانوان حوزوی و دانشگاهی، گام‌های مؤثری برای تبیین جایگاه زن مسلمان و حمایت از حقوق بانوان محجبه در سطح ملی و بین‌المللی برداریم.
انتهای پیام/
مشاور امور بانوان و خانواده دیوان محاسبات کشور در گفتگو با خبرگزاری حوزه؛
حجاب اسلامی زمینه‌ساز نقش‌آفرینی مؤثر زنان در عرصه‌های مختلف است
حوزه/ حائری شیرازی با تأکید بر ضرورت معرفی الگوی زن مسلمان به جهان اظهار داشت: حجاب اسلامی نه‌تنها مانع حضور زنان در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و ورزشی نیست، بلکه با حفظ کرامت و هویت آنان، زمینه نقش‌آفرینی مؤثر بانوان را فراهم می‌کند و باید این حقیقت با معرفی الگوهای موفق زنان محجبه در عرصه بین‌المللی تبیین شود.
نظر شما